Anlamı
çekinmeden, korkusuzca:
'Bu yüzden gözlerini kırpmadan cinayet işleyebiliyorlar.' -A. Ümit.
Detaylı Açıklama
Gözünü kırpmadan deyimi, bir işi çekinmeden, duraksamadan ve korkusuzca yapmak anlamında kullanılır. Göz kırpmak burada tereddüt, ürkme ya da geri çekilme ihtimalini çağrıştırır; bunu yapmadan davranmak ise kararlılığın ve soğukkanlılığın işaretidir. Bu yüzden söz, özellikle tehlikeli, sert ya da cesaret isteyen durumlarda kuvvetli bir anlatım sağlar. İnsan bazen doğru bildiğini savunurken, bazen riskli bir işe atılırken, bazen de acımasızca davranırken gözünü kırpmadan hareket eder. Deyimin tonu bağlama göre değişebilir; bir yerde övgü dolu cesaret, başka yerde ürkütücü pervasızlık anlatır. Ortak olan, karar anındaki sarsılmazlıktır. Kısacası gözünü kırpmadan, korku ya da vicdan tereddüdü göstermeden, ani ama kesin bir kararlılıkla davranmayı anlatan etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yangına koşup çocuğu kurtarırken gözünü kırpmadan içeri daldı hemen cesaretle.
- İddiasını savunurken yüzlerce kişinin önünde gözünü kırpmadan konuştu orada dimdik.
- Bu adam para için gözünü kırpmadan yalan söyleyebilecek biriymiş gerçekten.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çekinmeden davranmak bazen cesaretin, bazen de vicdansızlığın işareti olabilir. Bağlam değiştikçe aynı kararlılık bir yerde hayranlık, başka yerde güçlü ve kalıcı bir ürperti uyandırır.
Anlamları çok yakındır; ancak gözünü kırpmadan kişiyi daha görünür biçimde merkeze alır. Eylemi yapanın psikolojik tavrı ve gözü kara oluşu daha belirgin ve sert hissedilir.
Çünkü söz, tereddüdün sıfırlandığı o kısa eşiği iyi verir. İnsan ya geri çekilecek ya da atılacaktır; gözünü kırpmadan denmesi, ikinci seçeneğin keskin ve hızlı biçimde gerçekleştiğini gösterir.