Anlamı
1) şişman; 2) sarhoş.
Detaylı Açıklama
"Küp gibi" deyimi, Türkçede iki farklı anlama gelecek şekilde kullanılır. Birinci anlamıyla, bir kişinin aşırı şişman ve top gibi yuvarlak bir görünüme sahip olduğunu betimler; kişinin vücudunun küpe benzer biçimde dolgun ve yuvarlak olması bu benzetmenin temelini oluşturur. İkinci anlamıyla ise kişinin aşırı sarhoş olduğunu, kendini kaybedecek denli içki içtiğini ifade eder. Bu kullanım, sarhoşluğun yol açtığı dengesizlik ve şişkinlik hissini küpün ağır ve devrilmeye müsait yapısına benzeterek aktarır. Her iki anlamda da kullanım bağlamına göre anlam netleşir. Deyimin her iki anlamında da küpün ağır, hantal ve şişkin yapısı temel benzetme noktasıdır. Konuşma dilinde hangi anlamın kastedildiği bağlamdan kolayca anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Amca, on yıl içinde küp gibi olmuş, o kadar şişmanlamış ki tanıyamadım.
- Düğünde küp gibi sarhoş olan damat sahneye çıkacak hâlde değildi, zar zor oturtuldu.
- Çocuklukta zayıf olan Hasan küp gibi oluncaya kadar annesinin eliyle beslendi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deyimin hangi anlamda kullanıldığını anlamak için cümlenin bağlamına bakmak gerekir. Eğer kişinin fiziksel görünümünden söz ediliyorsa "şişman" anlamı öne çıkar; bir eğlence ortamında ya da alkol tüketimi sonrasındaki bir durumu anlatıyorsa "sarhoş" anlamı kastedilmiştir.
Küp, geniş ve yuvarlak yapısıyla hem şişman bir vücudu hem de içi sıvı dolu şişkin bir nesneyi çağrıştırır. Sarhoşluk anlamında ise vücudun içine alınan fazla sıvı ile dolup taşması ve denge kaybı yaşanması bu benzetmeyi destekler. Dilin somutlaştırma eğilimi bu tür karşılaştırmalara zemin hazırlar.
Evet, deyim günümüz Türkçesinde her iki anlamıyla da kullanılmaya devam etmektedir. Özellikle konuşma dilinde ve edebi metinlerde karşılaşılır. Benzer bir anlam taşıyan "kütük gibi" deyimiyle birlikte düşünüldüğünde, sarhoşluğu ve şişmanlığı anlatan geniş bir deyim ailesinin parçası olduğu görülür.